Filter - Tác dụng và tác hại của finter và UV

Hiện tại, có hàng ngàn filter khác nhau. Chúng đa dạng về cả chất liệu lẫn công hiệu của nó, đa dạng về hiệu năng màu sắc, phong phú tùy chủ đích của người chụp, đa dạng về kích cỡ và chủng loại filter… Filter đóng vai trò quan trọng trong một số thể loại ảnh nhất định nào đó; nhưng filter không hề cần thiết cho một số thể loại khác. Ví dụ, trong thể thao và studio hầu như người chụp không cần dùng đến filter, nhưng trong thể loại phong cảnh hoặc sân khấu kịch trường thì người chụp luôn cần đến filter. Phần này, chúng ta chỉ bàn đến và điều cơ bản về filter hữu dụng cho máy chụp kỹ thuật số và film.
Ảnh không sử dụng filter


Có sử dụng filter

Hãy nhớ rằng film và CCD nằm sau ống kính rất dễ bị hỏng bởi tia cực tím (UV), dẫu cho chúng ta không hề thấy nó bằng mắt thường được. Nếu bạn cho phép ánh sáng có tia cực tím trực tiếp vào CCD hoặc film, điều đó đồng nghĩa với việc bạn đồng ý chịu tác hại của nó và dấu hiệu cho thấy là ảnh chụp sẽ có màu xanh và bố cục ảnh không còn nhận ra được nữa. Filter UV và Skylight có thể làm giảm đi tác hại đó bởi nó được thiết kế để loại trừ tia cực tím và bóng xanh tím trong ảnh. UV thì giảm màu và Skylight cho màu ấm hoặc hơi hồng nhạt. Cả hai loại này đều khử tia UV, nhưng cũng phải tìm hiểu rõ những hạn chế của nó trong khi sử dụng.

UV/Haze/Skylight Filters:

Loại filter này giúp hiệu chỉnh không gian hơi xanh xanh mờ mờ thường thấy được trong một khoảng cách nào đó của cảnh chụp. Filter UV/Haze lọc các luồng tia cực tím; filter Skylight thì tăng thêm một lượng rất nhỏ màu ấm cho ảnh chụp.

Đó là những filter đầu tiên mà người chụp ảnh thường phải có. Khi bạn mua máy ảnh hay ống kính, người bán hàng sẽ nói với bạn rằng nên có filter bảo vệ ống kính. Thường thì họ không hề cho bạn thông tin về mục đích sử dụng chính xác của chúng. Họ chỉ cho biết nó giúp ống kính khỏi bị trầy xước và cộng tiền vào giá tiền cho cả chiếc ống kính.

Ngoài việc sử dụng filter bảo vệ, bạn nhớ nắp đậy cũng là một thiết bị bảo vệ đúng nghĩa. Luôn luôn sử dụng nắp đậy khi di chuyển thiết bị. Điều phải nói và phải chấp nhận một thực tế là khi gắn bất cứ một filterr lọc nào không cần thiết trên ống kính thì điều đó đồng nghĩa với việc làm giảm thiểu luồng sáng dẫn vào máy ảnh qua ống kính và giảm thiểu phẩm chất hình ảnh. Vì vậy, nhiều nhiếp ảnh gia không sử dụng filter lọc này trên ống kính của họ. Chỉ nên sử dụng chúng với mục đích bảo vệ trong môi trường khắc nghiệt, không khí bụi bẩn, bờ biển gió cát, nơi có nhiều hơi nước và tránh chạm ngón tay bẩn vào bề mặt thấu kính. Việc lau chùi nhiều cũng dễ làm mòn hoặc tróc lớp thuốc trên thấu kính.

Các filter được dùng cho bài so sánh này là: UV Skylight 1A và 1B, Haze, B+W UV010, Crystal Optic UV, Hoya UV (O), Marumi UV, Nikon 28mm UV là loại rất được ưa chuộng cho dòng Coolpix và tại 28mm. Loại thứ hai là Skylight 1A và 1B. Loại skylight màu ấm. Loại thứ ba là Haze 1 hoặc 2A hơi ngã vàng. Cuối cùng là UV thường. Chúng cho kết quả rất khác nhau. Xem các ảnh so sánh, người ta thấy UV, Skylight và Haze tăng tương phản hồng nhạt và vàng với loại Skylight và Haze.

No filter ---------------------B+W UV 010 ------------------Crystal Optics UV


Hoya UV(O) ------------------Marumi UV ------------------Nikon 28mm UV (Coolpak)


Nikon L37C (UV) ------------------Tiffen Skylight 1A ------------------Hoya Skylight 1B


Nikon L1BC (Skylight) ------------------Tiffen Haze 1 ------------------Tiffen Haze 2A

Nếu bạn muốn sử dụng một filter nhằm mục đích bảo về, người ta có đề nghị chọn lựa sau: filter UV/Haze chỉ cho những ống tiêu cự dài telephoto… chúng không ảnh hưởng nhiều với những ống kính góc rộng. Filter Skylight thì sẽ thêm một lượng rất nhỏ màu ấm cho toàn tấm ảnh. Sử dụng filter UV/Haze trên ống tiêu cự dài thì có một ít hiệu quả trên toàn cảnh; còn sử dụng filter Skylight trên góc rộng. Bạn sẽ nhận thấy một filter skylight cũng giảm đi độ lạnh màu của ảnh.

Polarizing Filters:

Loại filter này là một filter thường được sử dụng và đắt tiền. Nó là loại filter lọc ánh sáng phân cực trong khung cảnh và có một số hiệu ứng sau:

a. Làm cho màu xanh da trời đậm lại.
b. Giúp bầu trời nổi khối nét hơn.
c. Tăng độ tương phản giữa trời xanh và mây trắng, tạo ảnh ấn tượng hơn.
d. Lọc ánh sáng chói bởi tán lá cây, bởi mặt nước biển hoặc hồ, hay bởi tảng đá.
e. Lọc sự phản chiếu bởi mặt nước hoặc gương (nhưng ít hiệu quả trên bề mặt kim loại).
f. Tăng thêm độ bão hòa màu và tạo sự hấp dẫn cho ảnh.

Filter Polarzer có hai loại: Linear và Circular. Loại Linear chỉ hiệu quả trên khung ngắm, dành cho loại máy ảnh nhìn thấy và lấy nét bằng tay. Filter Circular hiệu quả trên tất cả loại máy. Vì vậy, nếu bạn dùng nhiều loại máy ảnh, xác định sử dụng loại polarizer nào cho thích hợp với mục đích.

Một lời khuyên khi mua polarrizer filter: Trong rất nhiều loại khác nhau, bạn tìm một chiếc ưng ý, là loại không giảm chất lượng ảnh, giảm chi tiết và độ trong của anh, đặc biệt là bóng mờ trong ảnh. Một filter rẻ tiền sẽ làm giảm độ sắc nét và tương phản của anh, thay đổi màu sắc của ảnh, hoặc có thể chuyển đổi ảnh sang xanh, hiệu quả ít tính chất của một polar. Loại filter chất lượng không giảm độ trong và sắc nét của ảnh. Nhiều người đề nghị có một polar chất lượng là: Singh-Ray, Heliopan đa lớp hay B&W Kaesemann đa lớp.

Loại filter polarizer này hay bị lạm dụng. Nhiều người chụp ảnh thường gắn filter này vào để tăng hiệu quả tối đa cho ảnh, màu xanh da trời nổi lên xanh tươi. Tuy nhiên, ngay trong khi hiệu ứng trời xanh được tạo nên thì rất nhiều điểm khác của ảnh thật bị loại bỏ vô tội vạ đáng tiếc. Thường, những chi tiết bị loại bỏ là những chi tiết quan trọng giúp cho bức ảnh trở nên độc đáo. Filter polarizer không phải là người phụ việc toàn năng, nhiều khi lạm dụng để đạt một điều mà sẽ bị mất đi nhiều điều khác. Hãy cân nhắc trước khi gắn filter loại này vào ống kính.

Một điều nữa cần trao đổi vể loại filter này là: Hiệu ứng của nó phụ thuộc vào hướng mặt trời. Nó sẽ hiệu quả tốt nhất ở góc 90 độ với vị trí mặt trời. Điều này đặc biệt chú ý hơn với những ống kính góc rộng, một vùng trời có thể bị đen đi. Người ta không dùng kính lọc hiệu ứng này khi chụp nhiều tấm ảnh để ghép thành panorama vì hiệu ứng thay đổi qua từng khung ảnh khác nhau. Với một bầu trời tối sậm thì nên sử dụng một loại filter khác: Neutral Density

Neutral Density filters: ND

Mục đích của loại filter này là làm đen khung ảnh, cho phép kéo dài thời gian đóng màn trập lâu hơn và khẩu độ lớn hơn. Chúng được dùng để tăng hiệu ứng mờ chủ thể di chuyển trong thể loại lia máy, hoặc sử dụng với loại film tốc độ cao trong điều kiện ánh sáng nhiều, hoặc để tạo dòng nước chảy, thác đổ bung mịn màng như bông tuyết. Thường người ta dùng 3 loại kính lọc này là loại 3+ giảm 1 khẩu, 6+ giảm 2 khẩu hoặc 9+ giảm 3 khẩu. Những loại giảm nhiều khẩu hơn rất ít khi cần đến và phải có nhu cầu đặc biệt mới dùng.

Gradient Neutral Density filters: GND

Mục đích của loại filter này là làm sậm tối một phần khung ảnh, và được sử dụng chính yếu là giữ cho cận cảnh chi tiết trong khi các phần khác bình thường hoặc nhạt nhẻo đi. Chúng thường là một filter đen sậm một nửa của kính lọc, và dần dần mờ phần còn lại. Có hai loại thường được sử dụng là: soft dành cho ống kính góc rộng đến trung bình, và hard dành cho ống tiêu cự dài tele. Chúng có 3 loại chính là 3 giảm 1 khẩu, 6 giảm 2 khẩu và 9 giảm 3 khẩu. Người ta sử dụng loại anỳ chung chung là để một vùng cận cảnh rõ nét chi tiết hơn các vùng khác, hoặc nhấn mạnh đến một vùng bầu trời, làm rõ nét một phần khung ảnh, hay giảm dần độ tối cho bầu trời.

Loại filter này muốn gắn vào ống kính, phải có một holder có kẹp hình vuông. Holder gắn vào đầu ống kính sẽ kẹp vững filter này vào. Mọi cảnh nằm trong vùng tối sẽ có hiệu ứng, một gốc cây, tòa nhà, dãy núi hay một tĩnh vật nào đó.

Warming filters:


Mục đích của loại filter này là loại bỏ những chi tiết màu hơi xanh trong khung ảnh. Chúng cũng được dùng để thay đổi phong cách ánh sáng sang màu ánh sáng ấm áp… Chúng thường có mã là 81A (thay đổi màu ấm rất ít), 81B, 81C, 81EF (thay đổi màu mạnh nhất). Tùy chủ ý người dùng ảnh mà chọn loại nào phù hợp.


Step-up rings:

Đây là loại chuyển kích thước vòng nối để có thể gắn filter lớn vào ống kính có kích thước lớn hoặc ngược lại. Cái này tiện dụng khi bạn cho nhiều ống kính khác kích thước gắn filter, nhưng bạn muốn dùng một filter cho các ống thì bạn phải có phụ kiện này để chuyển.

Chúng có rất nhiều công dụng, chúng tôi trình bày qua một số hình ảnh để bạn dễ hình dung. Ví dụ đầu tiên là chiếc step-up ring: 28mm – 37mm.

Đa số filter có kích thước thấp nhất là 46mm hoặc 49mm. Nhiềungười vẫn còn cần loại nhỏ này đặc biệt với Coolpiz 5000 trở đi là kích thước này, nên Nikon UR E7 đến 46mm được săn lùng để chuyển từ 28mm đến 46mm. Hãy xem từ 28mm-37mm và từ 37mm đến 46mm, UR E7 mỏng hơn.


Step-Down Rings

Một công dụng khác, step-down ring cho kích thước lớn hơn. Trong hình sau, một 62mm –52mm với TC-E2 2x tele converter.



Cuối cùng là macro coupler hay reverse ring. Ví dụ Nikon TC-E2 tele converter gắn với Nikon 55mm Micro lens. Nikon 55mm Micro lens có kích thước là 52mm và TC-E2's là 62mm, lúc đó 62mm-52mm sẽ cần step-down ring cho TC-E2, và 52mm-52mm macro coupler được dùng nối với Nikon 55mm Micro lens.

Filter cần đến cái gì với ống kính đảo đầu? Xin thưa đó là Nikon BR-3 adapter. Có loại BR-3 52mm có thể gắn với mount, nó chỉ dùng cho Nikon SLR thôi. Chúng ta sẽ có dịp bàn chi tiết về vấn đề này trên CBS trong các bài sau.






ST: CBS.VN


0 nhận xét:

Đăng nhận xét

 

Liên Hệ

Liên hệ Sách Nguyễn Photography
ĐC: 98 Nguyễn Viết Xuân, T.P Vinh
ĐT: 0978877999 – 0977992282
email: sachnguyen@gmail.com

Người theo dõi

Biểu mẫu liên hệ

Tên

Email *

Thông báo *